Groene kansen voor het Leiden Bio Science Park.
Natuurtechnisch Advies
Strategische verkenning voor biodiversiteit en klimaatadaptatie in het Leiden Bio Science Park.
Het Leiden Bio Science Park (LBSP) is niet alleen het grootste life sciences cluster van Nederland, maar ook een internationale toplocatie voor kennis, innovatie en gezondheid. Met meer dan 215 organisaties, waaronder biotechbedrijven, onderwijsinstellingen en onderzoekscentra, vervult het park een sleutelrol in de ontwikkeling van geneesmiddelen en biotechnologische oplossingen. Maar achter de gebouwen en infrastructuur schuilt ook een tweede verhaal: dat van het landschap, de biodiversiteit en de klimaatadaptieve potentie van dit dynamische gebied.
In opdracht van de gemeente Leiden werkten MOSS en RANOX natuuraannemer aan een strategische verkenning van het landschap binnen het LBSP. De opdracht: kansen in kaart brengen voor een meer biodiverse, klimaatrobuuste en natuurinclusieve inrichting van het park, zonder het functionele karakter ervan uit het oog te verliezen.
Een strategie op basis van bestaande waarden en slimme typologieën.
De basis voor het groen raamwerk werd gelegd met een grondige analyse van ecologische data en fysieke veldinventarisaties. Hiervoor zijn eerdere onderzoeken benut, waaronder:
● De visiekaart biodivers LBSP van Bureau Waardenburg (2018).
● Soortenonderzoeken naar o.a. wilde bijen, zweefvliegen, macrofauna, libellen, vogels en vleermuizen, uitgevoerd in 2020 door EIS Kenniscentrum Insecten en bsR.
● Veldinventarisaties in 2024, die zowel positieve ontwikkelingen als gemiste kansen in het huidige groenbeheer aan het licht brachten.
Vervolgens werd het gebied opgedeeld in vijf landschapstypen: gras, bos, water, stedelijk en tijdelijke natuur. Voor elk type is een zogeheten menukaart opgesteld: een overzicht van inrichtingsmogelijkheden die passen bij de gewenste natuurdoelen én bij het gebruik van het gebied. Deze menukaarten vormen het hart van de strategie en maken het mogelijk om gebiedsspecifiek én gefaseerd te vergroenen.
Van bloemrijk grasland tot wadi’s: biodiversiteit in de praktijk.
De menukaarten bevatten een breed scala aan maatregelen, zoals:
● Grasland: bloemrijk gazon, lang gras, ruigte, bloemrijk grasland ideaal voor bestuivende insecten en kleine fauna.
● Bosstructuren: bomen met ondergroei van gras of struiken, struweel zonder boomvormers en solitaire bomen voor dekking en nestgelegenheid.
● Waterzones: natuurvriendelijke oevers, wadi’s en vijvers voor watergebonden soorten én klimaatadaptatie (o.a. waterberging).
● Stedelijke interventies: groen parkeren, gevelgroen, groene daken en nestgelegenheden aan gebouwen natuurinclusieve maatregelen binnen het harde stedelijke weefsel.
● Tijdelijke natuur: spontane vegetatie in nog onontwikkelde kavels, flexibel én ecologisch waardevol.
Deze maatregelen kunnen worden toegepast op basis van het bestaande bodemgebruik, de ruimtelijke structuur en de gebruiksintensiteit per locatie.
Vijf deelgebieden met maatwerkbenadering.
Het park is opgedeeld in vijf strategische deelgebieden, elk met zijn eigen kenmerken, kansen en dynamiek:
1. Nieuw Rijngeest Zuid
Ligt aan de zuidrand van het park en biedt ruimte voor open groen. Hier zijn bloemrijke graslanden en ruigtes interessant om visueel aantrekkelijke én functionele zones te creëren langs de infrastructuur. Bosjes en solitaire bomen kunnen zorgen voor structuur en diversiteit.
2. Snellius | Kop van Leeuwenhoek
In dit centrale deelgebied komen stedelijke dichtheid en ecologie samen. De menukaarten bevelen hier gevelgroen, groene daken en nestgelegenheden aan, in combinatie met lang gras en ruigte op beschikbare grasvelden.
3. Goraleus | Entree
Een belangrijke entreezone van het park met hoge zichtbaarheid. De focus ligt hier op het integreren van groen in parkeeroplossingen, bloemrijke grasstroken, en het verbeteren van de eerste indruk voor bezoekers en werknemers.
4. Sylvius | Leeuwenhoek
Een gebied met bestaande ecologische elementen, waaronder een ijsvogelwand. Hier wordt uitbreiding van waterzones met natuurvriendelijke oevers en wadi’s voorgesteld, evenals bosjes en struweel voor nest- en schuilgelegenheid.
5. Schilperoortpark
Een relatief open en recreatief ingericht gebied met kansen voor tijdelijke natuur, spontane vegetatie en bloemrijke zones. Dit deelgebied leent zich uitstekend voor monitoring en experimentatie met seizoensgebonden inrichtingen.
Van strategie naar realisatie: beheer en coördinatie.
Om de vertaalslag te maken van visie naar uitvoering, bevat de strategie meerdere aanbevelingen:
● Beheerpaspoorten per zone: documenten die inrichtingsdoelen, onderhoudsregimes en biodiversiteitsambities per vlak vastleggen.
● Parkmanager: een centrale coördinator die toezicht houdt op beheer, uitvoering en afstemming met gebiedspartners.
● GIS-tooling: digitale kaarten waarin doeltypen, maatregelen en beheerplannen worden vastgelegd als basis voor communicatie, sturing en evaluatie.
● Gefaseerde realisatie: via ontwerp uitvragen voor specifieke inrichtingsprojecten, afgestemd op de bouw- en ontwikkelplanning van het park.
Een toekomstbestendig park voor mens én natuur.
Het Leiden Bio Science Park bewijst dat innovatie en ecologie prima samengaan. Door te investeren in een groen raamwerk gebaseerd op data, ecologisch inzicht en ruimtelijke logica, ontstaat een biodivers en klimaatrobuust landschap dat niet alleen functioneel is, maar ook aantrekkelijk, leefbaar en toekomstgericht.
Met deze strategie zetten MOSS en RANOX natuuraannemer samen met de gemeente Leiden een belangrijke stap richting een natuurinclusieve toekomst voor één van Europa’s toonaangevende science parks.
Partners: Ontwerp & strategie: MOSS + RANOX natuuraannemer
Opdrachtgever: Gemeente Leiden
Locatie: Bio Science Park Leiden
Periode: 2024
ir. R.J. ter Horst
manager en loco-secretaris Gemeente Scherpenzeel
"Natuurpro geeft een antwoord op één van de belangrijkste vraagstukken van onze tijd: behoud en herstel van biodiversiteit."